Türk insanı ve toplumunun doğal özelliklerinin kişiliğinde simgeleştirdiği “Atatürkçü kişilik özellikleri”, Türk toplumunun toplumsal kişilik özelliklerinin temelidir. Türk toplumu Atatürkçü kişilik özelliklerine sahip bireylerden oluşmuş Atatürkçü bir toplum haline gelmelidir. Atatürkçü kişilik özelliklerinin temel çerçevesini Atatürk ilkeleri oluşturmaktadır. Bu özellikler şu şekildedir:

1. Cumhuriyetçi Kişilik Özellikleri

1. Demokratik tutumlu,
2. Özgür düşünce ve tutum sahibi,
3. Adaletli ve barışçı,
4. Erdemli ve uygar,
5. Topluma ve kurumlarına saygılı,
6. Yasalara uyan, disiplinli, dengeli, sabırlı,
7. Hoşgörülü ve insancıl,
8. Kişi, örgüt ve toplum çıkarlarını dengeleyen,
9. Görev ve sorumluluk bilinci olan,
10. Sorunlara dönük ve gelişmeye inançlı.

2. Ulusçu Kişilik Özellikleri

1. Bağımsız düşünce ve tutum sahibi,
2. Toplumsal yapıyı ve amaçlarını bilen,
3. Geçmişi inkar etmeyen ancak öz eleştirici gücü olan,
4. Geleceğe dönük amaçları bulunan ve bunları toplumsallaştırabilen,
5. Araştırmacı, gerçekçi, yaratıcı olan, taklitçilikten kaçınan,
6. Ulusu temsil eden simgelere ve büyüklerine saygılı,
7. Ulusun çıkarlarını kollayan ve geliştiren,
8. Evrensel kültür ve görüş sahibi, diğer uluslara saygılı,
9. Tartışmaya açık, peşin yargılı olmayan,
10. Cesaret sahibi, iş birliğine yatkın, birleştirici,

3. Devletçi Kişilik Özellikleri

1. Devletin, toplum düzeyinin temeli olduğuna inanma,
2. Devletin çıkarlarını koruma ve geliştirme,
3. Devletin toplumsal sorumluluğunu bilme,
4. Milli, demokratik, hukuk, sosyal, laik, çağdaş devlet anlayışını taşıma,
5. Katı bürokrat davranışlarından uzak kalma,
6. Devlet ilişkilerinde ussal davranış anlayışında olma,
7. Dürüst, eşitçi ve gerçekçi olma,
8. Devletin yanında, ona uygun, toplumsal sorumluluk duygusunu taşıma,
9. Toplumda devlete düşen başlıca görevler hakkında bilgili olma ve amaçlarını bilme.
10. Devletin, toplumun bireyleri, diğer kurum ve örgütleri ile devletlerarası ilişkilerinde derin kültür ve sağduyu sahibi olma.

4. Halkçı Kişilik Özellikleri

1. Halka karşı saygılı ve kamuoyu duyarlılığına sahip olma,
2. Halkın sorunlarını bilme ve kendi çapında çözme çabalarına katılma,
3. Halka karşı adil, dengeli, gerçekçi tutum gösterebilme,
4. Halkı sevme ve ona inanma,
5. Halkın kültürüyle etkileşim sağlayabilme ve onun kültürüne katkıda bulunma,
6. Halka karşı toplumsal sorumluluk duyma ve toplumsal bir kişilik geliştirme,
7. Kişisel, grupsal, sınıfsal, örgütsel vb. amaçlar için halkı araç olarak kullanıp onu zor duruma sokarak, çıkar sağlama anlayışından uzak kalma,
8. Halkı bütün olarak görüş; çeşitli ırk, din, mezhep, meslek, sınıf vb. açılarından bölme ve ayrıcalıklı tutum gösterme düşüncesini taşımama,
9. Halka karşı dürüst olma, yalan söyleyip, sahteci davranışlarda bulunmama,
10. Birey, örgüt, kurum, yöre, bölge, ulus amaçları ile evrensel amaç ve davranışlar içinde belli bir halkçı yaklaşım gösterebilme.

5. Laik Kişilik Özellikleri

1. Cumhuriyetçi, ulusçu, devletçi, halkçı, devrimci kişilik özelliklerini taşıma,
2. Bireysel din anlayış ve tutumuna sahip olma,
3. Gelenekçi kalıpların dışında davranış yeteneği gösterme, gerçekçi olma,
4. Ussal davranış alışkanlığında bulunma; bilim üstünlüğü ve kılavuzluğunu benimseme,
5. Başkalarının görüş ve inançlarına karşı hoşgörü sahibi olma, sabırlı davranma,
6. Bağımsız düşünebilme,
7. Uygarca tutum ve davranışları benimseyebilme,
8. Peşin yargılardan uzak, tarafsız görüş ve davranış özellikleri taşıma,
9. İnançları ussallaştırabilme, ussal niteliği olmayanları toplumsal davranış kalıplarına sokmama,
10. Devlet ve diğer  örgütlerin işlerini, başta din olmak üzere, bezeri kurumların düşünce ve inanç sistemlerinin etkisi dışında görüp, yorumlayabilme.

6. Devrimci Kişilik Özellikleri

1. Cumhuriyetçi, ulusçu, devletçi, halkçı, laik, kişilik  özelliklerini taşıma,
2. Baskıcı, tepeden inmeci olmayıp, başkalarını anlayışla karşılayabilme,
3. Özgür düşünce ve davranış sahibi olma,
4. Çağdaş tutumları benimseyebilme,
5. Amaç ve hareketlerinde bilimi temel alma,
6. Davranışlarını gelişi güzel, duygusal tepkilere değil, planlı tutuma dayandırma,
7. Amaçları ve ulaşma yollarını araştırma süreçleri sonucu saptayabilme,
8. Geliştirmeyi, planlı ve araştırmaya dayanan değişme aşamalarından geçerek sağlamaya inanma,
9. Araştırma, değişme ve gelişmeyi uyarlamada (intibak ettirmede) görebilme, bunun için de başkalarına gelişmeyi inanç olarak aşılayabilme gücünde olma,
10. Gerek bireyde gerek kurum veya örgütleriyle bütün toplumda devrim anlayışını “devirmek”, “yıkmak”, çabalarına değil, sürekli ve aşamalı gelişme anlamını içeren evrimleşme düşüncesine bağlayabilmek.

Atatürk ilkelerinin bir bütün olması nedeniyle bazı özellikler birkaç ilkenin içinde yer almaktadır. Aslında bu özellikler, toplumun sürekliliğini sağlayacak geleceğin insanında olması gereken kişilik özelliklerine bir bakış açısı getirmektir.

Belirtilen kişilik özellikleri, temel insanlık değerleri, toplumsal yapının gereksinim duyduğu, başka değişle topluma yararlı, çağdaş insanı ortaya çıkarmaktadır. Aslında bu durum, günümüz insanının temel insanlık değerlerinin ne olması gerektiğini vurgulamaktadır.

Kuşkusuz Türkiye Cumhuriyetinin gelecekteki insanlarına toplumsal, kültürel kişiliğin sağlanmasında, sorumluluk duygusu taşıyan insanlara ve kurumlara görev düşmektedir.

Amaç, insana; topluma yarar sağlayan, çağdaş, en önemlisi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı kişiliğini oluşturmak ve yönlendirmektir. Gerekli araştırmaları yapmak, sorunları getirmek ve çözüm önerilerinde bulunmak, toplumsal sorumluluğunu alan insanlara düşmektedir.

Kaynak : http://www.meb.gov.tr/belirligunler/ataturk/ata.html